Psychologia sportu

Psychologia sportu jest dziedziną nauki stosowanej, która zajmuje się zachowaniami i czynnikami na nie wpływającymi, u osób uprawiających sport.
Psycholog sportu w swojej pracy korzysta z wiedzy psychologicznej dotyczącej czynników wpływających na psychofizyczne i mentalne funkcjonowanie osób uprawiających sport zawodowo, amatorsko lub wykonujących ćwiczenia fizyczne np. rehabilitacyjne. Psycholog sportu skupia się na tych elementach działania, które mogą zwiększyć efektywność sportowca w sytuacji startowej lub zmniejszyć koszty emocjonalne związane z przegraną lub kontuzją.

Główne obszary pracy psychologa sportu

• ustalanie celów
• zmniejszanie kosztów emocjonalnych
• nauka zwracania uwagi na dysfunkcjonalne przekonania aktywowane w różnych sytuacjach sportowych oraz dyskusji z nimi (dialog wewnętrzny)
• nauka koncentracji
• ustalania czynników wspomagających realizację celów: motywacyjnych, fizjologicznych, poznawczych, behawioralnych
• rozpoznanie i podtrzymanie motywacji do treningu i startu 
• zaprojektowanie oferty wspomagania rozwoju zawodnika na każdym szczeblu sportowej kariery

Psychologia sportu jest dziedziną nauki uwzględniającą m.in.:

• funkcjonowanie mózgu człowieka
• cechy temperamentu i różnice indywidualne
• możliwość kontroli stanu wzbudzenia autonomicznego układu nerwowego
• reakcję na stres i możliwości radzenia sobie z nimi.  

Ostatnio obserwuje się zwiększenie zainteresowania psychologią sportu. Wynika to z zapotrzebowania trenerów i zawodników, związanego z coraz większą presją na osiąganie znaczących wyników. Tam, gdzie wyszkolenie techniczne jest doprowadzone do perfekcji, a o wyniku decydują np. ułamki sekund, pomocne może okazać się rozwinięcie umiejętności mentalnych. Trening mentalny pomaga w zwiększeniu pewności zawodnika, że całościowy trening przełoży się na wyniki podczas ważnych imprez sportowych.
W ramach treningu mentalnego, zawodnicy nabywają umiejętności radzenia sobie w sytuacjach dużego obciążenia psychicznego - sytuacji przed startem, sytuacji startowej lub sytuacji po przegranej.
Korzystanie z wiedzy i kompetencji psychologów sportu przyczynia się do konstruktywnego sposobu rozwiązania zarówno indywidualnych problemów zawodników, jak i problemów w obrębie pary sportowej, drużyny bądź zespołu szkoleniowo-medycznego.

Techniki optymalizacji wyników stosowane w psychologii sportu to:

• wyznaczenie celów - praca z zawodnikiem odbywa się w oparciu o wyznaczony cel, dobór sposobów jego osiągnięcia oraz wyciąganie wniosków z poszczególnych etapów realizowanego zadania;
• techniki relaksacyjne - pozwalające na osiąganie stanu relaksu, odprężenia, regeneracji fizycznej i psychicznej, kontrolę poziomu pobudzenia w czasie zawodów i poza nimi
• budowanie pewności siebie zawodnika - akcentowanie posiadanych umiejętności i osiągnięć, rozwijanie sposobów wykorzystania swoich atutów w realizacji sportowych zadań
• radzenie sobie ze stresem - nauka umiejętności efektywnego radzenia sobie w sytuacjach, w których może pojawić się stres oraz wykorzystanie go jako czynnika mobilizującego do podjęcia kolejnych wyzwań
• trening koncentracji - ma na celu umiejętność zarządzania uwagą, a więc sposób jej przełączania i kierowania na elementy istotne z punktu widzenia rywalizacji sportowej

Rozwiązywanie bieżących problemów psychologicznych w relacji:

• zawodnik - trener

Psycholog może pełnić pomocną rolę w ustaleniu struktury współpracy pomiędzy zawodnikiem a trenerem. Ważny obszar oddziaływań stanowi ponadto sposób komunikacji i ujednolicenia celów.

• zawodnik - zawodnik

Edukacja psychologiczna na temat sportu wiąże się z pokazaniem specyfiki rywalizacji sportowej, konieczności szanowania swojego przeciwnika i umiejętności współpracy z nim w warunkach treningowych. Korzystając z obszaru różnic indywidualnych istotne jest niwelowanie kosztów konfliktów pomiędzy zawodnikami, wynikających często z cech osobowościowych sportowców oraz budowanie atmosfery wzajemnej akceptacji i współdziałania.

• zawodnik - drużyna

Psycholog sportu odgrywa rolę integrującą zespół. Jest osobą, która w istotny sposób przyczynia się do budowania jedności drużyny, atmosfery wzajemnego zaufania i współpracy. Ponadto pojawia się konieczność pokazania nadrzędności celu zespołowego nad celem indywidualnym.

• zawodnik - działacze

Ważną rolę odgrywa umiejętność adekwatnego formułowania przez zawodnika swoich potrzeb, oczekiwań, sugestii dotyczących planu szkoleniowego.

• zawodnik - prasa, opinia publiczna

Psychologia sportu pomaga zawodnikowi w umiejętności kontaktu z mediami, przekazywaniu informacji, w sposób który będzie chronił jego prywatność , jak również na zminimalizowanie kosztów psychologicznych wynikających z wpływu opinii publicznej i oczekiwań kibiców wobec zawodnika oraz ich ocen po przegranej.

góra strony